متن مصاحبه نگاران با احمد رضا طاهری دانشجوی دکترای تخصصی علوم سیاسی

احمد رضا طاهری کارشناس امور سیاسی و نویسنده  یکی از آگاهان به امور مختلف در بلوچستان میباشد که هم اکنون دانشجوی دوره دکترای علوم سیاسی در  هندوستان میباشند. موسسه نگاران با این بزرگوار مصاحبه ای را انجام داده است که شما در ذیل مشروح مصاحبه نگاران با ایشان را مشاهده میفرمایید.

(موسسه اینترنتی نگاران) اولین سوال جناب اقای طاهری این است که  وضعیت حال حاظر بلوچستان چگونه میباشد؟ 

(احمد رضا طاهری) جواب: پاسخ به این سوال فضایی بیش از یک مصاحبه را اشغال میکند، بنابراین در این مورد میتوان بیش از صد صفحه نوشت. همچنین، این سوال را میتوان به چند بخش تقسیم کرد: وضعیت فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، و سیاسی بلوچستان... بطور خلاصه:

معمولا (تمام) کشورهای توسعه نیافته، در حال توسعه، و حتی توسعه یافته، با مشکلات امنیتی داخلی خاص خود مواجه هستند. بنابراین، سیستان و بلوچستان بعنوان بخشی از ایران طبیعتا مشکلات خاص خود را دارد.

این استان از عقب افتاده ترین استانهای ایران است، در حالیکه پتانسیلهای قوی را داراست، و حتی ضریب هوشی دوم یا سوم را در ایران دارد. اما، چرا و به چه دلیل این استان عقب افتاده است؟

این جواب را مسئولین مربوطه باید پاسخ بدهند، نه مردم عادی. چون که برنامه ریزان و تصمیم گیرندگان  آنان هستند.

متاسفانه، مسئولین در امور برنامه ریزی و مدیریت ضعیف هستند. اگر که فرزند خانواده ای، شخصی منفی و مخرب باشد، نگاه مردم حتما بر پایه ضعیف آن خانواده متمرکز میشود. در نتیجه، اگر که بحرانی در بخشی از کشور رخ دهد، نشان دهنده مدیریت سیاسی ضعیف کشور میباشد.

در طول تاریخ، هر از چند گاهی، "گروه های بلوچ،" در بلوچستان بر علیه نیروهای دولتی قیام کرده اند، و درنهایت اینکه گروهی از بین رفته، اما پس از گذشت زمانی، گروهی دیگر جایگزین شده و... ولی نتیجه چه بوده؟ پس، باید به دنبال ریشه گشت، که چرا فلان مسئله رخ داد، یا اینکه چه موردی باعث بوجود آمدن مسئله ای شده است. تا به حال به دنبال ریشه نبوده ایم، اگر که میبودیم، "تاریخ،" آن وقت تکرار نمیشد... تجربه هم، ثابت کرده که خشونت دردی را درمان نمیکند، اگر هم بکند، بطور موقت خواهد بود.

بهرحال، اگر که امروز را با دیروز مقایسه کنیم، میبینیم که در اوایل انقلاب تعداد تحصیل کردگان بلوچ انگشت شمار بوده اند، در حالیکه امروز، تعداد زیادی از جوانان بلوچ دختر و پسر تحصیل کرده و یا دانشجو هستند حالا چه داخل کشور و یا خارج  کشور. نکته جالبتر اینکه، بسیاری از این جوانان تحصیل کرده بلوچ به مسایل اجتماعی و سیاسی روز آگاه هستند. بعضی از دختران جوان بلوچ  با مجهز بودن به علم روز و ارتباطات باعث کاهش و حتی حذف بعضی از بی عدالتیهایی شده اند که در طول تاریخ حالت معمول و طبیعی (در ذهن مردان بلوچ) به خود داشته، و مهمتر اینکه هیچ مانعی نمیتواند جلوی این "موج جدید" را بگیرد، زیرا که این موج، موجی است تدریجی و نه انقلابی، بنابراین مانند رود خانه ای مسیر خود را میرود، اما مدت زمانی طول خواهد کشید تا نتیجه مثبت بدهد، که این هم امری است طبیعی.

به نظر من، امروز بلوچستان در ابتدای جاده "توسعه فکری و فرهنگی" قرار دارد. بعنوان مثال، اگر تا مقصد (توسعه فکری و فرهنگی بلوچ) 1000 کیلومتر فاصله باشد، ما فقط 20  تا 30 کیلوتر این مسیر طولانی را پیموده ایم، و تا مقصد فاصله زیادی داریم. چرا؟ (به علت دلایل مختلف). به دلیل اینکه این سرزمین و  مردمش در طول تاریخ سرگرم مبارزه با حکمرانهای مختلف بوده اند و در نتیجه فرصتی برای تفکر و تمرکز بر مسایل دیگر چون توسعه، نداشته اند. از طرف دیگر بسیاری از خود حکمرانهای سنتی بلوچ خواسته یا نخواسته بوسیله ابزارهای مختلف اجازه پیشرفت به مردم بلوچ را نداده اند، که مبادا پایگاه مردمی خود را از دست دهند.     

به عقیده من، سیستم فکر و اندیشه ما، و شرایط اجتماعی و سیاسی حال حاضر ما، قابل مقایسه با سیستم اندیشه ای و شرایط اجتماعی و سیاسی یونانیان در 500 سال پیش از میلاد مسیح، میباشد... ما (بلوچ) متاسفانه، این حقیقت تلخ را باید قبول کنیم که فعلا عقب افتاده هستیم. و برای رسیدن به توسعه باید راه طولانی و زجرآوری را طی کنیم... اما، بهرحال، چون که در ابتدای جاده توسعه قرار گرفته ایم، خود جای بسی امیدواری است.

سوال: تعریف شما از توسعه چیست؟

جواب: توسعه نباید موقتی باشد. منظورم این است که ما باید تا جایی سفر کنیم که در نهایت به "توسعه پایدار" دست یابیم، طوری که نسلهای آینده ما هم دسترسی به آن داشته باشند. توسعه، در اصل با توسعه فکر و اندیشه شروع میشود. هگل میگوید: وقتی فکر تغییر بکند، همه چیز تغییر خواهد کرد.

برای رسیدن به توسعه، خیلی از خصلتهای طبیعی انسان مانند: حسادت، کینه، و... (باید) از بین بروند. همچنین، برای رسیدن به توسعه، انسان (باید) انتقاد پذیر، دارای حس و قصد مشارکت فعال، و عقلش بر احساساتش غالب باشد. اگر که فاکتورهای فوق را رعایت کنیم، سپس میتوانیم وارد مرحله دیگر توسعه شویم: توسعه خانواده، فامیل، قوم، و توسعه جامعه.

برای بدست آوردن توسعه بطور کلی، ما باید موتور توسعه فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، و اقتصادی را همزمان به حرکت درآوریم. وگرنه، نمیتوانیم به "توسعه واقعی" دست یابیم. بطور مثال، فردی را در نظر بگیرید که سرمایه دار است، اما بیسواد، که فرهنگ استفاده از سرمایه خود را ندارد. آیا میتوان آن را توسعه یافته خواند!؟ یا مثالی جامع تر: به چه کشوری توسعه یافته میگویند؟ به کشوری که پنج فاکتور:  قدرت اقتصادی، قدرت نظامی، قدرت سیاسی، فرهنگ دموکراسی، و کنترل جمعیت، را دارا باشد، به آن کشور توسعه یافته میگویند. و هر کشوری که فاقد یکی از موارد فوق باشد، آن را نمیتوان توسعه یافته به معنای واقعی خواند.

سوال: توسعه بلوچستان در چیست؟

جواب:  همانطور که قبلا اشاره کردم، برای "توسعه یافتگی" نیاز به سفری طولانی در مسیر مربوطه داریم و کاری بسیار دشوار است. به نظر من، توسعه بلوچستان در این است که هر خانواده بلوچ به فکر تربیت صحیح و تحصیل فرزندان خود باشد. اگر که فرزندان سالمی تحویل جامعه بدهیم، قطعا جامعه ای بهتر خواهیم داشت. چرا؟ چون که خانواده کوچکترین و اولین سازمان اجتماعی یک جامعه و یا به عبارت دیگر، فونداسیون جامعه است که نقش بسیار مهمی را در جامعه ایفا میکند.

دوما اینکه، فرهنگ و سنت خود را با دید روشن تری مطالعه کنیم و نکات منفی آن را که باعث عقب افتادگی هستند حذف کنیم. مثلا: بعضی ها معتقدند که زن جماعت حق کار کردن بیرون از خانه را ندارد و یا اینکه حق ندارد به دانشگاه برود. این تفکر حتی امروز در استان ما وجود دارد و  باید حذف شود، اگر که به دنبال توسعه هستیم.

سوم اینکه، علمای مذهبی ما بهتر است خشک و تندرو نباشند... (اشاره من فقط به آن دسته از علما است که خشک و تندرو هستند). این نکته را نباید فراموش کرد که اسلام مانند یک اتومبیل مدل بالا و با کیفیت میباشد، اما اگر راننده این اتومبیل، نحوه استفاده از آن را بلد نباشد، و یا بد از آن استفاده کند، اتومبیل خسارت میبیند...

رعایت این سه فاکتور اساسی، در توسعه بلوچستان به ما خیلی کمک خواهد کرد.

سوال: چگونه میتوان در جهت توسعه گام برداشت؟

جواب: به نظر من از طریق "آزادی مثبت." جان استوارت میل میگوید: شخص، چه مرد و یا زن، جهت پیشرفت و توسعه شخصی خود باید آزاد باشند، اما به شرطی که آزادی شخص، باعث ضرر و زیان رساندن به اطرافیان  و یا جامعه نباشد. از طرف دیگر، این نظریه باید همخوانی داشته باشد با سیستم سیاسی جامعه: برنامه ها و سیاستهای دولت نقش فوق العاده مهمی را در جهت توسعه ایفا میکنند.

برای اینکه در جهت توسعه گام برداریم: نیاز به همکاری با گروه های مختلف جامعه داریم: این گروها تحت دو عنوان اصلی خلاصه میشوند: "مسئولین"  و  "مردم." تا اتحاد، هماهنگی، و تفاهم  بین این گروهها نباشد، نمیتوان در جهت توسعه گام برداشت. حالا چرا اتحاد و هماهنگی موثری بین این گروه ها وجود ندارد؟ به خاطر اینکه ساختار فکری هر گروهی با گروه دیگر فرق میکند، و به خاطر اینکه استقلال فکری واقعی در ساختارهای فکری آنها هنوز نصب نشده است... پس هنوز ما در ابتدای توسعه هستیم.

سوال: مهمترین مانع پیش راه توسعه در بلوچستان؟ 

جواب: قدرتهای بزرگ جهانی همیشه سعی دارند تا فاصله خود را با کشورهای دیگر حفظ کنند و برای رسیدن به اهداف خود از ابزارهای نامرئی موثری استفاده میکنند. بنابراین، عوامل خارجی، در، یا، بر بلوچستان نقش بسزایی (مانع توسعه بوده اند) داشته و دارند.

اما، این دلیل بر آن نیست که ما مقصر نیستیم. مشکل اساسی از خود ما است. تا زمانیکه  مسیر خود را به درستی طی نکنیم، پیشرفتی نخواهیم داشت. دقیقا مثل داستان دانشجویی است که تا درس نخواند، مدرک خود را نمیگیرد.

به عقیده من مهمترین موانع توسعه در استان ما عبارتند از:

عدم تفاهم و هماهنگی بین مردم بلوچ و مسئولین. مسئولین فاقد شناخت کافی از روانشناسی اجتماعی مردم هستند. و این وظیفه مسئولین میباشد که این شکاف را از بین ببرند. چون که بالا خره مسئولین، مسئول هستند.  

عدم تفاهم و هماهنگی بین گروه های مختلف بلوچی: دانشگاهیان، علمای مذهبی، سرداران، بازرگانان، کارمندان و... که علت آن را در بالا توضیح دادم.

تندرویهای بعضی از علمای مذهبی بلوچ. متاسفانه، اگر که این تندرویهای مذهبی همچنان ادامه پیدا کند، نقش مذهب در ذهن و فکر نسل بعدی جایگاه واقعی خود را از دست خواهد داد.

فرهنگ و سنت بلوچی، اگر چه فرهنگی بسیار با ارزش است، اما بعضی از ابعاد آن را باید بروز در آوریم.

و حسادت، کینه، احساسات منفی و بی اساس باید از بین بروند تا جای آنان  مثبت اندیشی و عقلگرایی جایگزین شوند. باید رقابتی علمی، بدون حسادت داشته باشیم.

سوال: جایگاه بلوچستان در تحولات جهانی؟

جواب: اگر که به تاریخ سیاسی بلوچستان برگردیم، در میابیم که بلوچستان کاملا شناخته شده است. زیرا که قدرتهای خارجی همیشه در این منطقه به طور فیزیکی یا غیر فیزیکی حضور داشته اند...

یکی از مهمترین تحولات جهانی، "مسئله خاورمیانه" است. در این منطقه وجود منابع طبیعی با ارزش، موقعیت استراتژیکی آن، و پراکندگیهای مختلف مذهبی و نژادی توجه اکثر سیاستمداران غربی را به خود جلب کرده است. در نتیجه، بلوچستان از اهمیت استراتژیکی بسیار مهمی برخوردار است، نه تنها برای ایران، بلکه برای آسیای جنوبی، خاورمیانه، و حتی جهان سیاسی. بنابراین در سیاست بین الملل، نمیتوان آن را نادیده گرفت.

تحولات جهانی امروز بر بلوچستان بی اثر نیستند. زیرا که، بلوچستان بخشی از ایران است، و امروز مسئله هسته ای ایران تبدیل به یکی از مهمترین موضوعات حساس جهان سیاست است... دوم اینکه، بلوچستان همچنین بخشی از پاکستان و جنوب افغانستان میباشد، که هر دو کشور کم و بیش در بحرانهای خاص خود گرفتارند...

اگر که بحران سیاسی بلوچستان پاکستان، توسط دولت پاکستان از طریق مسالمت آمیز و دیپلماسی حل نشود، در نهایت اوضاع و شرایط فعلی در بلوچستان پاکستان، تبدیل به "آینده ای سیاه" برای پاکستان خواهد شد. و قطعا در آینده "مسئله بلوچستان" از مسائل مهم سیاست بین الملل به شمار خواهد رفت، به همان اندازه ای که مسئله فلسطین و اسرائیل الان مطرح است.

در پایان،  این نکته را نباید فراموش کرد که توسعه و پیشرفت هر جامعه ای بستگی به میزان لیاقت، توانایی و شایستگی آن جامعه دارد. اگر که امروز ایران ما و یا استان ما عقب افتاده است، و یا پیشرفته است، "نشان دهنده توانایی فکری، علمی و عملی" خود ما است… انتقاد کردن از دیگران آسان است، اما انتقاد از خود سخت است.

ضمن تشکر و قدر دانی از حضرت عالی که با توجه به مشغله کاری فراوان وقت گرانبهایتان را در اختیار جوانان بلوچ و موسسه نگاران قرار داید امید واریم همیشه ایم موفق پیروز سرفراز باشید.

منم تشکر بسیار فراوان از موسسه اینترنتی نگاران و آرزوی موفقیت و پیروزی را برای مدیریت و اعضای این موسسه دارم.